نکات مهم تنظیم قرارداد اجاره مسکونی و تجاری برای جلوگیری از اختلاف

به روز رسانی: مهرماه ۱۴۰۵

توجه مهم: بخش “حرف خودمانی” در پایان نوشتار را با دقت بیشتری مطالعه نمایید.

امضای یک برگه اجاره‌نامه در ظاهر چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد. اما واقعیت تلخ این است که پشت بخش عمده‌ای از پرونده‌های سنگین و فرسایشی در محاکم دادگستری همین امضاهای چنددقیقه‌ای قرار دارد. پرونده‌هایی که طرفین آن در روز اول با اعتماد کامل و لبخند روبه‌روی هم نشسته‌اند، اما به دلیل ناآگاهی از متن قرارداد، کارشان به توقیف اموال، خسارت‌های میلیونی و ماه‌ها دوندگی در راهروهای دادگاه کشیده شده است.

اگر قصد دارید خانه‌ای را اجاره کنید، واحد تجاری خود را اجاره دهید یا کسب‌وکاری را در یک مغازه راه‌اندازی کنید، باید بدانید که تنظیم قرارداد اجاره یک تشریفات صوری نیست؛ بلکه یک سپر دفاعی حقوقی و مالی برای دارایی شماست. در این نوشتار، با مهم‌ترین نکاتی آشنا می‌شوید که رعایت آن‌ها پیش از امضای نهایی، ریسک ورود به دعواهای پیچیده ملکی را به حداقل می‌رساند و مانع از پرداخت هزینه‌های گزاف مالی و روانی در آینده می‌شود.

چرایی تنظیم درست قرارداد اجاره

خیلی از افراد تصور می‌کنند دعواهای ملکی همیشه ناشی از نیت بد یا کلاهبرداری آشکار یکی از طرفین است. در حالی که آمار پرونده‌های قضایی نشان می‌دهد بخش اعظمی از این اختلافات صرفاً ناشی از یک «قرارداد ناقص، مبهم و بی‌دقت» است.

وقتی وظایف، مهلت‌ها و ضمانت‌های اجرایی در متن قرارداد مبهم باشد یا اصلاً پیش‌بینی نشده باشد، با اولین ناهماهنگی—خواه تأخیر چندروزه در پرداخت اجاره باشد، خرابی سیستم گرمایشی، یا تمایل به پایان زودهنگام قرارداد—هریک از طرفین حق را به خود می‌دهد. در چنین وضعیتی، عدم شفافیت قرارداد تبدیل به زمینه اصلی سوءتفاهم، لجبازی و نهایتاً طرح دعوا در مراجع قانونی می‌شود.

اشتباهات در قرارداد اجاره ارزان تمام نمی‌شوند. برای یک مستأجر، غفلت از یک بند ممکن است به قیمت از دست رفتن سرمایه یا تخلیه اجباری در بدترین زمان ممکن تمام شود. برای موجر نیز یک متن ناقص می‌تواند تخلیه ملک را ماه‌ها به تعویق بیندازد یا او را درگیر هزینه‌های سنگین تعمیرات اساسی کند. یادگیری نکات کلیدی و بندهای مهم اجاره‌نامه پیش از امضا، شما را از افتادن در این تله‌های پرهزینه نجات می‌دهد. البته باید در نظر داشت که رعایت این نکات احتمال بروز اختلاف را به حداقل می‌رساند، هرچند که در عالم حقوق هیچ قراردادی به‌تنهایی تضمین صددرصدی برای دوری از هر نوع اختلافی نخواهد بود.

بندهای مهم هر اجاره‌نامه

فرقی نمی‌کند از فرم‌های چاپی بنگاه‌ها استفاده می‌کنید یا قرارداد در سامانه‌های رسمی ثبت می‌شود؛ هر اجاره‌نامه‌ای اسکلت‌بندی مشخصی دارد. نقص در هریک از این ارکان، کل قرارداد را متزلزل می‌کند. بندهای مهم اجاره‌نامه که باید به دقت بررسی و تنظیم شوند عبارت‌اند از:

مشخصات دقیق طرفین و احراز هویت و مالکیت

تنها به نام و نام خانوادگی اکتفا نکنید. شماره ملی، شماره تماس معتبر و نشانی دقیق اقامتگاه هر دو طرف باید درج شود. علاوه بر این، مستأجر باید اطمینان حاصل کند که موجر واقعاً مالک رسمی ملک است (با رؤیت اصل سند مالکیت یا استعلام ثبتی) یا اگر وکیل، قیم یا نماینده مالک است، وکالت‌نامه رسمی با حدود اختیارات مشخص برای اجاره دادن ملک و دریافت ودیعه و مال‌الاجاره دارد. همچنین موجر باید وضعیت اهلیت و هویت مستأجر را بررسی کند تا در وصول مطالبات یا مسائل حقوقی بعدی با شخص موهوم یا بدون هویت مشخص روبه‌رو نشود.

توصیف کامل موضوع اجاره (عین مستأجره)

مشخصات ملک باید با تمام جزئیات در متن بیاید. نشانی دقیق، پلاک ثبتی، طبقه، شماره واحد، متراژ دقیق، وضعیت انشعابات (برق، آب، گاز مستقل یا مشاع)، و تمام متعلقات از قبیل پارکینگ با شماره و موقعیت مشخص، انباری، خطوط تلفن و تجهیزات نصب‌شده مانند پکیج، کولر و کابینت‌ها. هر چیزی که در این بند نوشته نشود، از نظر حقوقی تحویل داده نشده تلقی خواهد شد.

مدت قرارداد، تاریخ دقیق آغاز و پایان

مدت اجاره باید به‌صورت کاملاً روشن و غیرقابل تفسیر مشخص باشد؛ برای مثال از تاریخ اول مهر تا اول مهر سال بعد. در حقوق ایران، اگر در قرارداد اجاره، مدت تعیین نشود، طبق ماده ۴۶۸ قانون مدنی، قرارداد اجاره باطل است. همچنین تاریخ تحویل واقعی ملک را باید دقیقاً با تاریخ آغاز مدت قرارداد تطبیق دهید تا از همان روز اول مغایرتی رخ ندهد.

مبلغ ودیعه (قرض‌الحسنه) و مال‌الاجاره

مبلغ دقیق ودیعه، نحوه پرداخت آن (چک، واریز به‌حساب، شماره پیگیری فیش بانکی) و مواعد پرداخت اجاره‌بها باید با عدد و حروف درج شود. شیوه پرداخت اجاره‌بها، مثلاً واریز تا پنجم هر ماه به شماره شبای مشخص به نام مالک، باید به صراحت ذکر شود تا در صورت ادعای عدم پرداخت، مستأجر رسیدهای معتبر بانکی در دست داشته باشد.

شرط خسارت تأخیر (وجه التزام)

یکی از بندهای کاربردی در هر قراردادی، تعیین وجه التزام است. این خسارت می‌تواند در سه حالت تعیین شود:

الف)خسارت روزانه برای تأخیر مستأجر در پرداخت اجاره‌بها.

ب)خسارت روزانه مشخص برای تأخیر مستأجر در تخلیه پس از پایان مدت قرارداد.

پ)خسارت روزانه برای تأخیر موجر در بازگرداندن مبلغ ودیعه هنگام تخلیه ملک.

این بند مانع از سوءاستفاده زمانی هر دو طرف می‌شود و در صورت طرح دعوا، مرجع قضایی بدون نیاز به اثبات اصل ورود ضرر، به پرداخت آن حکم خواهد داد.

شروط فسخ و تفکیک هزینه‌های مصرفی و تعمیرات

باید معین شود در چه صورت طرفین حق فسخ دارند و هزینه‌های شارژ، آب، برق، گاز و همچنین تعمیرات جزیی در برابر تعمیرات اساسی دقیقاً عهده چه کسی است.

امضای حداقل دو شاهد معتبر

این بند یک تشریفات صوری نیست؛ بلکه اثر حقوقی حیاتی دارد. طبق قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶، برای این‌که موجر بتواند در پایان قرارداد از مزیت دستور تخلیه فوری استفاده کند، قرارداد حتماً باید علاوه بر طرفین، توسط حداقل دو شاهد که در زمان انعقاد قرارداد اجاره حاضر بوده‌اند امضا شود.

نکات ویژه قرارداد اجاره املاک مسکونی

قراردادهای مسکونی بیشترین حجم قراردادهای روزمره را تشکیل می‌دهند و به همان نسبت، اختلافات رایج و فرساینده‌ای در آن‌ها دیده می‌شود که با شفاف‌سازی این سه موضوع می‌توان از آن‌ها پیشگیری کرد:

الف)تعیین تکلیف تعمیرات کلی در برابر جزئی

یکی از همیشگی‌ترین دعواها میان موجر و مستأجر، خرابی‌های حین سکونت است. طبق قانون مدنی: تعمیرات اساسی و کلی مانند تعمیر اساسی موتورخانه، رفع ترکیدگی لوله‌های اصلی، تعویض کامل پکیج یا کولر، عایق‌کاری پشت‌بام و نما، عهده موجر است. در مقابل، تعمیرات جزئی و مصرفی مانند تعویض لامپ‌ها، تعمیر شیر آب، سرویس دوره‌ای سالانه کولر و شارژ گاز آن، عهده مستأجر است. اگر این مرز در هنگام تنظیم قرارداد اجاره با مثال‌های روشن مشخص نشود، در زمان بروز خرابی پای ثابت تماس‌های تنش‌آمیز و کسر سلیقه‌ای مبالغ از ودیعه خواهد شد.

ب)حق سکونت افراد قیدشده و منع انتقال به غیر

تعداد افراد مجاز به سکونت باید در اجاره‌نامه ذکر شود؛ مثلاً قید شود این واحد صرفاً برای سکونت ۳ نفر اجاره داده شده است. همچنین باید صراحتاً در قرارداد قید شود که مستأجر حق انتقال منافع مورد اجاره را به صورت کلی یا جزئی به شخص ثالث ندارد؛ در غیر این صورت، از نظر حقوقی انتقال به شخص دیگر ممکن است تخلف مستقیم تلقی نشود یا اثبات آن در دادگاه فرآیندی زمان‌بر باشد.

پ)مقررات آپارتمان‌نشینی و نگهداری حیوانات خانگی

اگر ملک در یک مجتمع مسکونی است، رعایت اساسنامه ساختمان، حفظ آرامش عمومی، پرداخت به موقع سهم شارژ و حفظ نظم مشاعات باید در متن قرارداد شرط شود. همچنین وضعیت نگهداری حیوانات خانگی و مجاز یا غیرمجاز بودن آن باید کاملاً صریح نوشته شود تا بعداً باعث درگیری با ساکنان ساختمان و ادعای فسخ نشود.

نکات ویژه قرارداد اجاره تجاری (مغازه) و مسئله حق کسب و پیشه

ریسک‌های حقوقی و مالی در اجاره املاک تجاری به‌مراتب سنگین‌تر از املاک مسکونی است. در یک ملک تجاری پای رونق کسب‌وکار، مشتریان، برند، اعتبار تجاری و خواب سرمایه در میان است.

تفاوت بنیادین این دو نوع ملک در این است که هدف ملک مسکونی صرفاً سکونت خانوار است و به هیچ عنوان مشمول مفاهیمی چون سرقفلی نمی‌شود؛ در حالی که هدف ملک تجاری فعالیت انتفاعی و کسب‌وکار است و موضوعات پیچیده‌ای نظیر سرقفلی و تخلیه مشروط در آن جریان دارد.

تفاوت اساسی مسکونی و تجاری: حق کسب و پیشه و سرقفلی

بزرگ‌ترین خطای افراد این است که فکر می‌کنند قوانین حاکم بر اجاره مغازه تفاوتی با آپارتمان مسکونی ندارد. باید توجه داشت که مفاهیمی مثل حق کسب و پیشه یا سرقفلی به‌هیچ‌وجه در املاک مسکونی موضوعیت ندارند و کاملاً اختصاصیِ املاک تجاری هستند:

-حق کسب و پیشه و تجارت، حقی است که به‌مرور زمان و در اثر حسن شهرت، تلاش، جذب مشتری و رونق کاسب در یک محل ایجاد می‌شود. این حق زاییده قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال ۱۳۵۶ است.

سرقفلی، مبلغی است که در ابتدای قرارداد اجاره، علاوه بر اجاره‌بها، از سوی مستأجر به موجر پرداخت می‌شود تا حق استفاده از موقعیت تجاری ملک را پیدا کند که این موضوع تحت حاکمیت قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶ قرار دارد.

هشدار

امروزه تمام قراردادهایی که منعقد می‌شوند تابع قانون سال ۱۳۷۶ هستند. در این قانون، حق کسب و پیشه خودبه‌خود ایجاد نمی‌شود؛ بلکه تنها اگر مبلغی تحت عنوان صریح «سرقفلی» پرداخت شده باشد، در هنگام پایان قرارداد معادل قیمت روز به مستأجر برگردانده می‌شود.

اگر موجر هستید، باید صراحتاً در قرارداد بنویسید که هیچ‌گونه وجهی بابت سرقفلی دریافت نشده و مستأجر در پایان مدت هیچ ادعایی نسبت به هرگونه سرقفلی یا حق کسب و پیشه نخواهد داشت.

اگر مستأجر هستید، چنانچه پولی بابت سرقفلی پرداخت می‌کنید، باید در متن سند با صراحت تمام عبارت حق سرقفلی و جزئیات پرداخت آن درج شود و فیش‌ها ضمیمه گردد؛ وگرنه مبلغ پرداختی ممکن است صرفاً قرض‌الحسنه عادی تلقی شود و بعد از چند سال همان مبلغ اسمی اولیه مسترد گردد.

تعیین دقیق نوع شغل و محدودیت کاربری

در اجاره تجاری باید نوع کاربری و شغل مستأجر مشخصاً ذکر شود؛ برای مثال صرفاً دفتر وکالت، مطب، یا فروشگاه پوشاک. اگر شغل تغییر کند و مجوزی کتبی از موجر وجود نداشته باشد، این موضوع می‌تواند از دلایل بارز تخلف و صدور حکم فسخ و تخلیه باشد. همچنین اخذ مجوزهای صنفی، اماکن و شهرداری باید مشخصاً عهده مستأجر گذاشته شود تا مسؤولیتی متوجه مالک نگردد.

الزام ثبت قرارداد اجاره و دریافت کد رهگیری

در سال‌های اخیر، دریافت کد رهگیری قرارداد اجاره دیگر یک پیشنهاد یا اقدام اختیاری نیست، بلکه یک الزام قانونی صریح بر اساس قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره‌بها و قوانین مالیاتی کشور است. تمامی قراردادها باید در سامانه‌های رسمی املاک و سامانه خودنویس ثبت شده و دارای شناسه رهگیری باشند.

ثبت نکردن قرارداد و نداشتن کد رهگیری برای طرفین پیامدهای مشخصی به همراه دارد که عبارتند از:

الف)پیامدهای نداشتن کد رهگیری برای موجر (مالک)

• از دست دادن تمام معافیت‌های مالیاتی بر درآمد اجاره.
• تعلق جریمه‌های سنگین مالیاتی بر اساس قانون مالیات‌های مستقیم.
• ریسک جدی شناسایی ملک به عنوان خانه خالی در سامانه‌های ملی و تعلق مالیات‌های تصاعدی سنگین.
• مسدود شدن مسیر دستور تخلیه فوری در مراجع قضایی.

ب)پیامدهای نداشتن کد رهگیری برای مستأجر

• عدم امکان دریافت وام ودیعه مسکن و تسهیلات حمایتی بانکی.
• بروز مشکل در فرآیندهای اداری مانند ثبت‌نام فرزند در مدارس منطقه و تعویض پلاک خودرو.
• دشواری بسیار بالا در اثبات مفاد توافقات، پرداخت‌ها و ادعای حقوقی در محاکم دادگستری.

نکاتی درباره افزایش اجاره‌بها که باید در قرارداد مشخص بشه

یکی از بحرانی‌ترین نقاط اصطکاک میان طرفین، سررسید سالانه و توافق برای تمدید قرارداد است. نوسانات اقتصادی و تورم باعث می‌شود مالکان خواهان ارقام بالاتر باشند و مستأجران در تنگنا قرار گیرند. برای اینکه این مرحله به تنش و دعوا تبدیل نشود، به این نکات توجه کنید:

پیش‌بینی سازوکار افزایش، نه واگذاری به آینده

اگر طرفین از همان روز اول قصد دارند قرارداد را برای بیش از یک سال ادامه دهند، به هیچ وجه عبارت مبهمی مانند «تمدید سال بعد با توافق طرفین» ننویسید؛ زیرا اگر توافق حاصل نشود، ملاکی در دست نخواهد بود. بهتر است در قرارداد شرط شود که در صورت تمایل طرفین به تمدید، میزان افزایش اجاره‌بها طبق نرخ مصوب هرساله که توسط مراجع قانونی و شورای عالی مسکن اعلام می‌شود محاسبه خواهد شد.

لزوم تعیین سقف و پیروی از مصوبات قانونی

مراجع قانونی معمولاً سالانه سقفی را برای افزایش اجاره‌بها ابلاغ می‌کنند. توافقاتی که خارج از ضوابط عرفی و قانونی باشد، زمینه طرح شکایت و ابطال بخش‌های اضافی را ایجاد می‌کند. بنابراین گره زدن شرایط تمدید به نرخ‌های رسمی سالانه، بستری مطمئن و عادلانه فراهم می‌سازد.

مهلت اعلام تمایل یا انصراف از تمدید

حتماً در متن قرارداد بنویسید که هریک از طرفین موظف است حداقل ۳۰ تا ۴۵ روز قبل از پایان مدت اجاره، تصمیم خود مبنی بر تمدید یا عدم تمدید را کتباً از طریق پیامک یا اظهارنامه به طرف دیگر اعلام کند. این بند فرصت کافی به مستأجر برای یافتن مسکن یا مغازه جدید و به موجر برای بازاریابی مستأجر تازه می‌دهد و مانع از غافلگیری روزهای پایانی می‌شود.

نکاتی درباره تخلیه ملک اجاره‌ای که باید از ابتدا در قرارداد پیش‌بینی بشه

پایان مدت قرارداد و زمان تخلیه ملک اجاره‌ای، محک نهایی برای اعتبار و شفافیت قرارداد است. بسیاری از پرونده‌های دادگاهی دقیقاً در همین نقطه کلید می‌خورند؛ جایی که مستأجر حاضر به تخلیه نیست، یا موجر با طرح ادعاهای گوناگون از پس دادن ودیعه خودداری می‌کند.

الزام بازگرداندن ودیعه همزمان با تحویل کلید

بزرگ‌ترین گره زمانی تخلیه این است که مستأجر تحویل ملک را مشروط به دریافت ودیعه می‌کند و موجر پرداخت ودیعه را به پس از تخلیه کامل موکول می‌نماید. برای رفع این تعارض باید در قرارداد ذکر شود که تخلیه فیزیکی ملک و استرداد ودیعه، عملیات همزمان هستند. موجر مکلف است همزمان با تحویل کلید و امضای صورت‌جلسه تحویل، کل ودیعه را پس از کسر بدهی‌های مسلم قبوض مصرفی به مستأجر برگرداند.

تعیین مهلت منطقی برای تسویه‌حساب قبوض

موجر حق ندارد کل ودیعه را برای مدت نامعلوم به بهانه نیامدن قبوض گاز یا برق نزد خود نگه دارد. باید در متن پیش‌بینی شود که صرفاً مبلغی معقول و مشخص برای تسویه قبوض امانت بماند و با گذشت حداکثر ۱۰ روز پس از صدور قبض‌ها، تسویه نهایی انجام شده و مابقی وجه واریز گردد.

ضمانت اجرای عدم تخلیه و تصرف عدوانی پس از انقضا

برای اینکه مستأجر نتواند بدون قرارداد در ملک سکونت کند یا مغازه را در تصرف نگه دارد، علاوه بر تعیین وجه التزام روزانه، باید تصریح شود که با پایان مدت، ادامه حضور بدون رضایت موجر در حکم تصرف من غیر حق بوده و مالک می‌تواند با استناد به قرارداد دارای امضای دو شاهد، فوراً دستور تخلیه دریافت کند.

همچنین می‌توانید مقاله تصرف عدوانی در ملک مشاع و دادخواست حقوقی را بخوانید.

چند نکته عملی غیرحقوقی که قبل از امضا باید رعایت کنید

فراتر از متون و کلمات حقوقی، رعایت چند اقدام عملی در دنیای واقعی مانع از تحمیل خسارت‌های سنگین می‌شود:

تهیه صورت‌جلسه تحویل با جزئیات کامل

پیش از ورود، تمام بخش‌های خانه یا مغازه را چک کنید. وضعیت شیرآلات، لوله‌ها، ریموت درب، کلیدها، کابینت‌ها و سرمایش و گرمایش را یادداشت کرده و به عنوان برگه ضمیمه تحویل به امضای هر دو طرف برسانید.

عکس‌برداری و فیلم‌برداری مستند

از وضعیت اولیه ملک، خط‌وخش‌های دیوار، کابینت‌ها و تجهیزات فیلم و عکس باکیفیت و دارای تاریخ تهیه کنید. این مستندات در روز تخلیه مانع از انتساب خسارت‌های قدیمی به مستأجر خواهد شد.

ثبت شماره کنتورها در لحظه تحویل

ارقام دقیق کنتور برق، گاز و آب را در برگه تحویل ثبت کنید و هر دو طرف آن را امضا کنند تا پرداخت بدهی‌های دوره قبل به دوش مستأجر جدید نیفتد.

بررسی ساکنان و قوانین مشاعات ساختمان

پیش از امضای اجاره مسکونی، وضعیت نظم آپارتمان، نحوه دریافت شارژ، وضعیت پارکینگ‌ها و قوانین داخلی را از مدیر ساختمان جویا شوید.

تطبیق دقیق شماره حساب با نام مالک

مبالغ ودیعه و اجاره‌بها را فقط به حسابی واریز کنید که دقیقاً به نام شخص مالک است و از واریز به حساب بستگان یا واسطه‌ها بدون وکالت کتبی خودداری نمایید.

سؤالات متداول

۱-آیا اجاره‌نامه دستی (بدون ثبت در سامانه) هم اعتبار قانونی دارد؟

بله، اجاره‌نامه دستی نوعی سند عادی معتبر است و تعهدات آن در مراجع قضایی قابل پیگیری خواهد بود، اما مزایای مهمی را سلب می‌کند. در اجاره‌نامه دستی امکان اخذ دستور تخلیه فوری در چند روز وجود ندارد و مستلزم ورود به دادرسی زمان‌بر حکم تخلیه است. همچنین محرومیت از معافیت‌های مالیاتی و تسهیلات بانکی از پیامدهای قطعی آن به شمار می‌رود.

۲-حداکثر مجاز افزایش اجاره‌بها هر سال چقدر است؟

سقف مجاز افزایش سالانه در قانون یک رقم ثابت و ابدی نیست. بلکه طبق نرخ مصوب هرساله از سوی مراجع ذی‌صلاح مانند شورای عالی مسکن اعلام می‌شود. این درصد بر اساس تورم و وضعیت شهرها مشخص می‌شود و تمدید قراردادها باید بر مبنای همین نرخ‌های اعلامی صورت گیرد.

۳-حق کسب و پیشه دقیقاً چه زمانی به مستأجر مغازه تعلق می‌گیرد؟

حق کسب و پیشه منحصراً مربوط به قراردادهایی است که مشمول قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ هستند؛ یعنی قراردادهایی که پیش از مهرماه سال ۱۳۷۶ منعقد شده‌اند و تمدید آن‌ها بر همان مبنا ادامه یافته است. در قراردادهای جدید منعقده پس از سال ۱۳۷۶، حق کسب و پیشه وجود ندارد و تنها در صورتی که مبلغی با عنوان سرقفلی مبادله شده باشد، حق سرقفلی به نرخ روز قابل مطالبه است.

۴-اگر قرارداد اجاره کد رهگیری نداشته باشد چه مشکلی پیش می‌آید؟

برای موجر، موجب لغو معافیت‌های مالیاتی، اعمال جریمه مالیاتی و احتمال مشمولیت در قانون خانه‌های خالی می‌شود. برای مستأجر نیز ناتوانی در دریافت وام ودیعه، اشکال در امور اداری نظیر ثبت‌نام مدرسه فرزندان و تعویض پلاک، و دشواری در اثبات مفاد توافق در مراجع قضایی را به دنبال دارد.

۵-برای تخلیه ملک تجاری چه تفاوتی با ملک مسکونی وجود دارد؟

در ملک مسکونی فرآیند تخلیه پس از پایان مدت بسیار سریع‌تر است؛ اما در ملک تجاری در صورتی که مستأجر دارای حق سرقفلی یا حق کسب و پیشه باشد، صدور و اجرای تخلیه منوط به ارزیابی کارشناسی و پرداخت کامل بهای روز سرقفلی توسط مالک به مستأجر خواهد بود.

حرف خودمانی

۱-اگر مستأجر هستید و قصد ماندن بیشتر از یک سال را دارید، سعی کنید از همان اول درصدی به عنوان افزایش سالانه اجاره بها با مالک در نظر بگیرید و در قرارداد ذکر کنید.

۲-در صورتی که اجاره نامه شما بالاتر از دو سال است، به هنگام امضای اجاره نامه در بنگاه املاک، از او بخواهید که اجاره نامه را در سامانه کاتب ثبت کند. فقط پنج روز پس از ثبت در این سامانه طرفین زمان دارند که با مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی نسبت به ثبت اجاره نامه اقدام کنند. در غیر این صورت اجاره نامه شما در دادگاه اعتباری ندارد.

۳-فقط به اجاره دادن ملک خود فکر نکنید. مستاجر خوب و موجر خوب به هزار تا قرارداد می ارزد. این را من می گویم که دهها پرونده ملک اجاره ای در دادگاه دیده ام که به دلیل عدم دقت لازم در شخصیت موجر یا مستأجر پای شان به دادگاه کشیده شده است.

۴-به دلیل شرایط اقتصادی، حتما در قرار اجاره بنویسید که مستأجر حق برگزاری کلاس آموزشی درسی و غیره را در ملک ندارد و در غیر اینصورت فسخ خواهد شد.

۵-در پیج اینستاگرامم مطالب بیشتری رو می تونی مطالعه کنی.